“Nhưng cô không thể vì chuyện đó mà lấy bữa cơm của mẹ chị ra trút giận.”

Mẹ tôi cúi xuống, nhặt từng cọng rau lên. Bà không tranh cãi nữa. Chỉ nói một câu:

“Cửa ở bên kia.”

“Hai người về đi.”

Ngày hôm sau, cả con phố đều biết mẹ tôi không chịu đưa canh cho nhà họ Lưu nữa. Lời đồn truyền đi cực kỳ khó nghe. Có người nói mẹ tôi dùng một bát canh để uy hiếp người khác. Có người nói bà bị phạt mà không biết kiểm điểm, ngược lại còn trách người tố cáo. Cũng có người nói Lưu Tình vừa mới đi làm, công tư phân minh, vậy mà bị nhà chúng tôi ghi hận.

Tôi ra chợ mua đậu phụ, cô bán đậu phụ trước đây lần nào cũng cho tôi thêm một miếng. Hôm đó bà ấy lạnh mặt, quẳng đậu phụ vào túi.

“Sáu tệ.”

Tôi nói:

“Cô ơi, hôm qua vẫn là năm tệ rưỡi mà.”

Bà ấy không thèm ngẩng mí mắt.

“Hôm nay tăng giá.”

Một chị bán rau bên cạnh cố ý nói:

“Có một số người ấy mà, bình thường giả vờ làm người tốt, đến lúc có chuyện thì bụng dạ nhỏ nhen hơn ai hết.”

Tôi siết chặt túi, móng tay bấm sâu vào lòng bàn tay. Tôi muốn mắng lại. Nhưng nghĩ đến lời mẹ bảo đừng cãi nhau, tôi lại nhịn xuống. Khi về đến quán, trước cửa có mấy người đang vây quanh xem thông báo đình chỉ. Tôi vừa đi tới, họ lập tức tản ra. Ánh mắt ấy còn khó chịu hơn bị chửi thẳng vào mặt. Mẹ tôi ngồi trong quán tính sổ. Hạt bàn tính bị bà gẩy lách cách.

Tôi biết bà không thật sự tính tiền. Bà chỉ đang tìm việc để làm. Nếu không, cục tức nghẹn trong lòng có thể khiến người ta phát điên. Ngày thứ ba, bác Lưu lại tới. Lần này bà ấy không vào quán, chỉ đứng ngoài đường khóc. Giọng bà ấy vốn lớn, vừa khóc là nửa con phố đều nghe thấy.

“Số tôi khổ quá.”

“Mẹ tôi liệt năm năm, chỉ trông vào một bát canh nóng.”

“Bây giờ người ta không cho nữa, nói nhà tôi đắc tội với người ta.”

“Một bà già như tôi thì biết làm sao?”

Rất nhanh đã có người vây quanh khuyên.

“Chị Lưu, đừng khóc nữa.”

“Nhà cô ấy cũng tuyệt tình quá.”

“Bà cụ có lỗi gì đâu?”

Bác Lưu lau nước mắt, giọng nghẹn từng hồi.

“Tôi đâu có thương bản thân.”

“Tôi thương mẹ tôi.”

“Nửa đêm hôm qua bà ấy còn nhắc, nói muốn uống canh sườn của cô em kia.”

“Tôi nghe mà đau lòng muốn chết.”

Tôi đứng trong quán, tức đến run cả người. Sao bà ấy không nói suốt từng ấy năm nhà bà ấy chưa từng trả một xu? Sao bà ấy không nói có vài lần bà cụ bị tiêu chảy, mẹ tôi nửa đêm còn nấu cháo kê mang sang? Sao bà ấy không nói năm Lưu Tình vào đại học, mẹ tôi đóng hơn chục lọ tương thịt bò cho cô ta mang tới trường? Bà ấy chẳng nói gì cả. Chỉ nói mình đáng thương.

Hàng xóm lại rất dễ xiêu lòng trước kiểu đó. Không ai muốn truy cứu kỹ. Họ chỉ muốn đứng về phía trông có vẻ thảm hơn. Buổi chiều, Lưu Tình tới. Cô ta không dẫn bác Lưu theo. Cô ta đứng trước cửa quán, nhìn tờ thông báo đình chỉ. Sau đó rất nghiêm túc nói với mẹ tôi:

“Cô à, cô làm ầm ĩ như vậy không có lợi cho cô đâu.”

Mẹ tôi ngẩng đầu.

“Tôi làm ầm ĩ chuyện gì?”

Lưu Tình nói:

“Mọi người đều biết cô vì chuyện kiểm tra mà trút giận lên cô cháu.”

“Chuyện này sẽ ảnh hưởng đến việc làm ăn của cô sau này.”

Tôi bật cười.

“Cô đang nhắc nhở hay đang đe dọa?”

Lưu Tình nhìn tôi.

“Tôi chỉ nói sự thật.”

“Ngành ăn uống phải dựa vào danh tiếng.”

“Quan hệ với hàng xóm mà căng thẳng thì sau này cô rất khó kinh doanh.”

Mẹ tôi đứng dậy. Bà thấp hơn Lưu Tình một chút, trên người vẫn mặc chiếc tạp dề đã giặt bạc màu. Nhưng khoảnh khắc ấy, bà không hề yếu thế. Bà hỏi Lưu Tình:

“Hôm nay cô tới đây là vì bát canh của bà cô cô, hay vì thể diện của chính cô?”

Sắc mặt Lưu Tình thay đổi.

“Cô à, cháu không hiểu cô có ý gì.”

Mẹ tôi nói:

“Cô hiểu.”

“Cô tới đây không phải vì cảm thấy tôi bị oan.”

“Cô sợ người khác nói cô vong ân phụ nghĩa.”

Mặt Lưu Tình lập tức lạnh xuống.

“Nếu cô cứ nghĩ như vậy thì cháu cũng không có cách nào.”

“Nhưng cháu vẫn nói câu đó.”

“Có vấn đề thì phải chấn chỉnh, đừng đặt tình cảm lên trên quy định.”

Mẹ tôi gật đầu.

“Được.”

“Vậy từ nay chúng ta cứ làm theo quy định.”

“Không ai nói chuyện tình nghĩa với ai nữa.”

Lưu Tình nhìn mẹ tôi vài giây. Rồi quay người bỏ đi. Sau khi cô ta đi, mẹ tôi chuyển thùng nước uống miễn phí trong quán vào bếp sau. Sau đó bà tháo tấm biển trước cửa ghi “Công nhân vệ sinh được uống nước miễn phí”. Tôi sững người.

“Mẹ, cái này cũng bỏ à?”

Mẹ tôi vuốt tấm biển, im lặng rất lâu.

“Vẫn để.”

“Nhưng mẹ phải nghĩ cho rõ trước đã.”

“Sau này việc gì nên giúp, việc gì không thể chiều thành thói quen.”

Ngày thứ năm đình chỉ. Mẹ tôi nhận được điện thoại của chủ nhà. Chủ nhà nói có người phản ánh mái che trước cửa quán chúng tôi dựng trái quy định, ảnh hưởng mỹ quan đường phố, yêu cầu tháo xuống. Cái mái che ấy đã dựng bảy năm. Mùa hè che nắng, ngày mưa cho khách đứng chờ đồ ăn trú mưa. Hơn chục cửa hàng trên cả con phố, gần như nhà nào cũng có. Nhưng bây giờ chỉ bắt nhà tôi tháo.

Nghe xong, gân xanh trên mu bàn tay mẹ tôi nổi lên. Bà không mắng. Chỉ lấy cờ lê ra, tự mình đi tháo. Tôi không cho. Bà nói:

“Tháo đi.”

“Nếu họ muốn quy củ thì chúng ta làm đúng quy củ đến cùng.”