Tôi không nhịn nổi: “Chị dâu, số tiền đó một phần dùng cho em học đại học, một phần lo đám cưới cho anh hai, một phần dùng mua hai căn nhà Song Kiều và Hà Đông. Những việc này trước khi cưới anh cả không nói với chị à?” Chị dâu cả liếc xéo tôi, “Em chồng, em dùng tiền chồng chị để học đại học, bây giờ lại bênh người đã tiêu tiền của anh ấy à?” Câu đó như một nhát dao. Mặt tôi lập tức nóng bừng.
Đúng, học phí đại học của tôi là anh cả bỏ ra. Khi đó bố vừa nghỉ hưu, lương hưu thấp, nhà thật sự eo hẹp. Anh cả không nói hai lời, tháng nào cũng gửi lương về, nuôi tôi học hết bốn năm. Ân tình này tôi nhớ cả đời. Nhưng chị dâu cả lấy chuyện này làm vũ khí ném thẳng vào tôi, khiến tôi nghẹn lời. Mẹ tôi đặt khăn lau xuống, đứng cạnh tôi, giọng không lớn nhưng rất vững.
“Vợ thằng cả, lương của Lỗi là mẹ quản, tiêu vào đâu mẹ đều rõ. Con muốn xem sổ, được, ngày mai mẹ lấy sổ ra, từng khoản một đối với con. Nhưng có một điều — ba năm đầu, tiền Lỗi gửi về mỗi tháng nó không giữ lại một đồng nào, giao hết cho gia đình. Sau khi cưới con, mỗi tháng nó giữ lại một nghìn rưỡi cho gia đình nhỏ của hai đứa. Những năm này nó kiếm bao nhiêu, nhà tiêu bao nhiêu, mẹ đều ghi lại. Muốn đối thì đối cho rõ.”
Chị dâu cả sững ra. Chị ấy không ngờ mẹ tôi có ghi sổ.
“Vậy… vậy càng tốt, mai chúng ta đối thử.” Chị dâu cả cố cứng miệng nói, nhưng rõ ràng không còn tự tin như lúc nãy.
Mẹ tôi quay người vào bếp, không nhìn chị ấy nữa. Tối đến, tôi đẩy cửa phòng mẹ. Bà ngồi bên giường, trên đầu gối trải một cuốn sổ cũ bìa giấy da bò, dùng bút bi gạch gì đó. Tôi ghé lại nhìn — chi chít, toàn là con số. Mỗi khoản đều chính xác đến từng hào.
“Tháng 3 năm 2014, Lỗi gửi về 4.800, tiền điện 206, mua gạo mì 135, gửi sinh hoạt phí cho Hiểu Hiểu 1.500…”
Từng trang từng trang, từ năm 2012 cho tới năm nay.
“Mẹ, mẹ đã đoán trước sẽ có ngày này à?”
Mẹ tôi khép sổ, tháo kính lão, dụi mắt.
“Không phải đoán trước. Mà là sống một đời, sổ sách phải rõ ràng. Không vì gì khác, chỉ để không thẹn với lòng.”
Sống mũi tôi cay lên.
“Mẹ, mẹ có tủi thân không?”
Bà nhìn tôi một cái, cười cười, không trả lời câu đó.
“Đi ngủ đi, mai con đi làm đừng đến muộn.”
Ngày hôm sau là thứ Hai, tôi không đi làm, xin nghỉ phép. Chị dâu cả sáng sớm đã trang điểm, giục anh cả dọn bàn ăn sạch sẽ. Chị ấy đặt chiếc máy tính tự mua lên bàn, dáng vẻ như “hôm nay nhất định phải tính cho ra ngô ra khoai”. Mẹ tôi đặt cuốn sổ bìa giấy da bò lên bàn, mở trang đầu.
“Bắt đầu từ tháng 1 năm 2012. Tháng đầu tiên Lỗi gửi về 4.200.”
Chị dâu cả cầm máy tính, bắt đầu bấm. Mẹ tôi đọc từng khoản.
“Tháng 1, Lỗi 4.200. Mua đồ Tết hết 1.863, tiền sưởi 400, cho bố con chữa răng 230…”
“Khoan,” chị dâu cả ngắt lời, “chữa răng hết hai trăm ba? Chữa ở đâu?”
“Nha khoa Nhân Hòa, nhổ một chiếc răng. Hóa đơn mẹ vẫn giữ.”
Chị dâu cả mím môi, “Tiếp đi.” Mẹ tôi đọc suốt cả buổi sáng. Ba năm sổ sách, dày đặc, không bỏ sót chuyện lớn nhỏ. Mỗi khoản vào bao nhiêu, tiêu bao nhiêu, tiêu vào đâu, còn lại bao nhiêu, tất cả đều có ghi. Đọc đến tháng 6 năm 2014 — “Lỗi gửi về 5.000, trong đó 1.500 gửi cho Hiểu Hiểu làm sinh hoạt phí.” Chị dâu cả ngẩng đầu, “Mỗi tháng một nghìn rưỡi? Bốn năm là bảy mươi hai nghìn.”
Trong giọng chị ấy có thứ gì đó bắt đầu trồi lên.
“Học phí và sinh hoạt phí đại học của em chồng, cộng lại đã tốn của nhà họ Tô bao nhiêu?”
Giọng đọc số của mẹ tôi ngừng một chút. Tôi lên tiếng trước: “Chị dâu, thời đại học em có làm thêm, từ năm ba đã không lấy sinh hoạt phí của nhà nữa, chị có thể tính.”
“Vậy hai năm đầu thì sao? Học phí thì sao?” Chị dâu cả nhìn chằm chằm tôi.
Bố tôi ngồi bên cạnh nãy giờ vẫn không nói. Lúc này ông mới mở miệng.
“Học phí của Hiểu Hiểu là bố trả. Dùng lương hưu của bố. Không liên quan đến tiền lương của Lỗi.”
Chị dâu cả khựng lại, “Nhưng…”
“Chuyện lương hưu của bố không nằm trong phạm vi đối sổ hôm nay.” Bố tôi nói, “Con muốn đối là lương của Lỗi thì chỉ đối lương của Lỗi. Đừng trộn tất cả vào một chỗ.”
Miệng chị dâu cả động đậy, cuối cùng vẫn không nói nữa. Sổ sách đối đến ba giờ chiều. Con số cuối cùng đã có. Mẹ tôi khép sổ, bình tĩnh nói: “Từ năm 2012 đến 2024, Lỗi tổng cộng gửi về 487.600 tệ. Chi tiêu trong nhà — ăn mặc sinh hoạt, điện nước gas, sửa nhà, hiếu hỉ qua lại, làm đám cưới cho anh hai các con hết 18.000, cộng thêm những khoản lặt vặt, tổng cộng 394.200.” Bà nhìn chị dâu cả.
“Còn 93.400, gửi trong thẻ ngân hàng đứng tên bố con. Con muốn thì hôm nay đưa luôn cho con.”
Biểu cảm trên mặt chị dâu cả thay đổi mấy lần. Hơn chín mươi nghìn. Số dư của mười hai năm, chỉ còn hơn chín mươi nghìn. Có lẽ chị ấy tưởng ít nhất cũng còn hai ba trăm nghìn.
“Chín mươi… ba? Chỉ có vậy thôi?”
Mẹ tôi không đáp. Chị dâu cả quay sang anh cả, “Tô Lỗi, sao anh không nói gì?” Anh cả cứ ngồi bên cạnh không mở miệng, như khúc gỗ. Lúc này cuối cùng anh mới ngẩng đầu.
“Anh tin sổ mẹ ghi.”
“Anh tin? Chỉ một câu thế thôi à?” Giọng chị dâu cả cao vút lên.
