Ngày thi đỗ công chức ở tỉnh bên cạnh, bố tôi nhìn tôi một cái trong phòng sách. Chỉ một cái, rồi ông cúi đầu xuống, tiếp tục xem tập tài liệu trong tay.

“Thủ tục làm xong hết rồi?”

“Xong rồi.”

“Đi đi, xuống cơ sở rèn luyện một chút cũng tốt.”

Đó chính là cách giao tiếp trong nhà chúng tôi. Ông là kiểu người chỉ cần ngồi trong đại hội cấp tỉnh cũng khiến người ta không dám thở mạnh, nhưng về đến nhà lại kiệm lời như vàng. Nhưng tôi hiểu ý ông: đường của con, con tự đi. Ngày đến nhận việc, tôi cố ý mặc chiếc sơ mi trắng mua hồi đại học. Phòng nhân sự ở tầng ba, là một căn phòng nằm gần cuối hành lang.

Cửa mở, bên trong khói thuốc mịt mù, hai người đàn ông trung niên đang vừa hút thuốc vừa nhìn biểu mẫu. Tôi thở ra một hơi dài, rồi gõ cửa.

“Vào đi.”

Người lên tiếng là một người đàn ông trung niên đeo kính, tóc trên đỉnh đầu thưa thớt, trong ánh mắt mang theo vẻ mệt mỏi đặc trưng của người ngồi văn phòng lâu năm. Ông ta nhận thư giới thiệu, lướt qua một lượt, rồi lại ngẩng đầu nhìn tôi.

“Trần Khác?”

“Vâng.”

Ông ta mở túi hồ sơ trên bàn, đó là tài liệu của tôi được chuyển từ Ban Tổ chức sang. Tôi thấy ông ta lật đến trang thành viên gia đình, ánh mắt dừng trên đó hai giây. Bố: Trần Vệ Đông. Đơn vị công tác: Tỉnh ủy Hán Giang. Ông ta ngẩng đầu lên, quan sát tôi. Khoảnh khắc đó, tôi biết ông ta đang nghĩ gì — Tỉnh ủy? Là lãnh đạo hay cán sự? Có thực quyền hay chỉ là chức nhàn?

Tôi bước lên trước một bước, giọng không cao không thấp:

“Bố tôi làm việc ở nhà khách phía dưới, cán bộ bình thường.”

“Ồ.”

Ông ta cúi đầu, lật qua trang đó. Chuyện sau này chứng minh, chữ “ồ” ấy chính là định vị ban đầu của tôi trong đơn vị này. Nhà khách cũng được, cán bộ bình thường cũng được, với ông ta mà nói đều như nhau. Dù sao cũng là người tỉnh ngoài, dù sao cũng chẳng có ai đánh tiếng trước, dù sao cũng không gốc không rễ. Ông ta khép hồ sơ lại, lấy từ ngăn kéo ra một tờ biểu mẫu.

Vừa viết, ông ta vừa hỏi tôi: “Phòng tổng hợp đang thiếu một người viết tài liệu, viết được không?”

“Viết được.”

“Được, xuống tầng hai tìm Trưởng phòng Chu của phòng tổng hợp, nói là Trưởng phòng Ngô bên nhân sự bảo cậu đến.”

Tôi nhận lấy biểu mẫu, xoay người đi ra ngoài. Đi đến cửa, tôi nghe thấy ông ta lẩm bẩm với người đang hút thuốc còn lại phía sau:

“Lại thêm một người ngoại tỉnh, bằng cấp thì khá cao, chỉ không biết có làm được việc không.”

Giọng người kia cười một tiếng: “Người bằng cấp cao gặp nhiều rồi, toàn giỏi nhìn cao mà tay thấp, được mấy người làm được việc đâu.” Xuống tầng hai, tôi phát hiện phòng tổng hợp ở đầu bên kia hành lang, cửa mở, bên trong vang lên tiếng gõ bàn phím và tiếng gọi điện thoại. Tôi gõ khung cửa. Một người phụ nữ khoảng hơn bốn mươi tuổi ngẩng đầu lên, mặt tròn, tóc ngắn, đeo một cặp kính gọng vàng.

“Tìm ai?”

“Tôi tìm Trưởng phòng Chu, bên nhân sự bảo tôi đến nhận việc.”

Bà ấy quan sát tôi từ trên xuống dưới một lượt, rồi gọi vào bên trong: “Lão Chu, người mới đến rồi.” Từ phòng trong bước ra một người đàn ông hơn năm mươi tuổi, bụng ưỡn rất cao, trong tay cầm một chiếc cốc giữ nhiệt, trên thành cốc in năm chữ “Cá nhân lao động tiên tiến”. Ông ta nhìn tôi một cái, lại nhìn biểu mẫu trong tay tôi một cái, nhận lấy, lướt qua một lượt.

“Trần Khác?”

“Vâng.”

“Tốt nghiệp trường nào?”

“Đại học Giang Hán.”

Quả nhiên, câu hỏi tiếp theo của Trưởng phòng Chu là:

“Người địa phương à?”

“Không.”

“Đối tượng thì sao? Ở địa phương không?”

“Chưa có đối tượng.”

Ông ta gật đầu, đưa cốc giữ nhiệt lên uống một ngụm, ánh mắt rời khỏi người tôi, nhìn về cuối hành lang.

“Được, ngồi tạm trước đi.”

Ông ta chỉ vào một chiếc bàn trống ở gian ngoài: “Kia kìa, Tiểu Lưu, cô hướng dẫn cậu ấy.” Người phụ nữ mặt tròn đáp một tiếng, đứng dậy khỏi chỗ ngồi, chỉ vào chiếc bàn tồi tàn nhất gần cửa: “Cậu ngồi tạm chỗ đó đi.” Tôi đi đến trước chiếc bàn ấy, trên bàn chất mấy cuốn nội san từ nhiều năm trước, bàn phím phủ một lớp bụi, dây nguồn màn hình rủ xuống đất, đầu cắm không biết bị ai đá vào gầm bàn.

Tôi ngồi xổm xuống nhặt đầu cắm. Sau lưng truyền đến giọng chị Lưu, không lớn không nhỏ, vừa đủ để tôi nghe thấy: “Lại thêm một thằng đàn ông nữa, phòng chúng ta sắp thành chùa sư rồi.” Tôi cắm đầu nguồn xong, bật máy tính. Trên màn hình là giao diện máy tính người trước để lại, mấy thư mục lộn xộn chất đầy trên đó. Chương 2

Một trong số đó tên là “Tổng kết cuối năm – bản cuối cùng – thật sự là bản cuối cùng – không sửa nữa”. Tôi rút hai tờ khăn giấy, bắt đầu lau bàn. Một tuần sau, cả phòng đều biết: Tiểu Trần mới đến, ít nói, làm thêm được, viết tài liệu nhanh. Trưởng phòng Chu bắt đầu ném những việc khó viết nhất lên bàn tôi.

Công văn gấp lúc hai giờ sáng, báo cáo khảo sát cuối tuần, còn có những bản báo cáo mà chẳng ai muốn nhận.

“Người trẻ mà, rèn luyện nhiều vào.” Ông ta vỗ vai tôi.

Chị Lưu cũng bắt đầu nhét việc chạy vặt cho tôi. Photo, đóng quyển, đưa tài liệu, lấy chuyển phát, lý do là “cậu trẻ, chân nhanh, tiện đường”.

“Tiểu Trần, tiện đường cầm giúp chị cái này.”

“Tiểu Trần, cái kia chưa gấp, cậu làm cái này trước đi.”