Ngày tôi nghỉ hưu, trong thẻ ngân hàng có đúng ba triệu hai trăm nghìn tệ. Đó là toàn bộ số tiền tôi và ông Triệu dành dụm cả đời. Trong đó có khoản lương hưu được truy lĩnh của tôi, tiền tuất và tiền bảo hiểm để lại sau khi ông Triệu qua đời, cùng với số tiền bán căn nhà cũ nhỏ bé ở ngoại ô. Theo lý mà nói, số tiền này đủ để tôi an tâm dưỡng già.

Nhưng tôi lại không nói thật với con trai và con dâu. Tôi chỉ hờ hững nói một câu:

“Bao năm qua tiêu gần hết rồi, chỉ còn hai trăm nghìn tệ, để dành chữa bệnh và dưỡng già.”

Chỉ một câu ấy. Tôi tận mắt nhìn thấy nụ cười trên mặt con dâu biến mất từng chút một. Ba tháng sau, cô ta dời bát của tôi khỏi bàn ăn, chỉ tay ra cửa:

“Mẹ, trong tay mẹ cũng chẳng còn bao nhiêu tiền, vậy đừng ở lì trong nhà mới làm gánh nặng cho chúng con nữa. Nhà cũ vẫn đang để trống đấy thôi. Tối nay mẹ chuyển về đó đi.”

Tôi tên Lâm Thư Âm, sáu mươi hai tuổi, là kế toán đã nghỉ hưu của một nhà máy dệt. Cả đời tôi tính toán sổ sách chưa từng sai, chỉ riêng chuyện tình thân là suýt tính nhầm. Khi còn sống, ông Triệu thường nói không thể chỉ xem tiền là tiền.

“Có những đồng tiền là chỗ dựa để sống. Có những đồng tiền là tấm gương soi rõ lòng người.”

Khi ấy tôi còn cười ông nói chuyện văn vẻ. Đến lúc ông thật sự không còn, tôi mới hiểu rất nhiều lời tưởng như vô nghĩa của đàn ông khi còn sống, sau này lại trở thành những lời nhắc nhở sống còn. Ông Triệu đã mất ba năm. Suốt ba năm ấy, tôi sống cùng gia đình con trai Triệu Nhất Minh tại khu Cẩm Hòa Uyển ở phía đông thành phố.

Căn nhà rộng một trăm bốn mươi mét vuông ấy có tám trăm nghìn tệ tiền trả trước là do tôi bỏ ra. Khi sửa sang còn thiếu hai trăm nghìn tệ, cũng là tôi bù vào. Sau đó, con dâu Tô Mạn sinh con, tôi chăm sóc cô ta suốt thời gian ở cữ. Đứa trẻ cai sữa rồi cũng do tôi trông nom. Mỗi sáng cả nhà ba người vội vàng ra ngoài, tôi phải chuẩn bị sữa và trứng. Buổi tối họ về muộn, tôi phải lo cơm canh.

Có những lúc nửa đêm tôi đau lưng đến mức không đứng thẳng nổi, sáng hôm sau vẫn phải dậy lúc sáu giờ để hấp trứng cho cháu trai Đoàn Đoàn. Không phải tôi chưa từng oán trách. Nhưng tôi luôn nghĩ con trai bận công việc, người trẻ chịu nhiều áp lực, tôi làm thêm một chút thì gia đình sẽ yên ổn hơn.

Mãi đến khi nghỉ hưu, số tiền thật sự được chuyển vào tài khoản, tôi mới lần đầu nghiêm túc suy nghĩ: Liệu mình có nên phơi bày toàn bộ số tiền này trước mặt họ hay không? Ý nghĩ ấy nảy sinh trong khu vườn của khu dân cư. Hôm đó, tôi gặp đồng nghiệp cũ Chu Quế Phân.

Bà ấy ngồi trên ghế dài lau nước mắt, kể rằng con trai và con dâu đã dỗ bà chuyển khoản tiền đền bù giải tỏa cho họ, nói sẽ giúp bà mua sản phẩm đầu tư có lợi nhuận cao. Kết quả, tiền được đổ vào cửa hàng sửa ô tô của em trai con dâu rồi thua lỗ sạch sẽ, chẳng còn một đồng. Bây giờ, mỗi khi bà nhắc tới khoản tiền ấy, con trai liền trốn tránh, còn con dâu lập tức trở mặt. Bà ấy nói:

“Thư Âm, con cái có hiếu hay không, cứ đụng đến tiền là thấy rõ nhất.”

Tim tôi chợt thắt lại. Tối hôm ấy, sau khi về nhà, trong bữa cơm, Tô Mạn đang gắp tôm cho Đoàn Đoàn thì đột nhiên cười hỏi tôi:

“Mẹ, thủ tục nghỉ hưu của mẹ làm xong hết rồi chứ? Nhà máy có truy lĩnh cho mẹ khá nhiều tiền không?”

Bàn tay đang múc canh của tôi khựng lại. Triệu Nhất Minh ngẩng đầu nhìn tôi nhưng không lên tiếng. Tôi mỉm cười:

“Cũng được truy lĩnh một ít, nhưng bao năm qua gia đình tiêu không ít, ông Triệu chữa bệnh cũng tốn một khoản lớn. Tính đi tính lại, bây giờ chỉ còn khoảng hai trăm nghìn tệ, để dành sau này chữa bệnh và dưỡng già.”

Đôi đũa của Tô Mạn dừng giữa không trung.

“Chỉ có hai trăm nghìn thôi sao?”

“Ừ.”

Nụ cười trên mặt cô ta nhạt đi.

“Con còn định năm sau cho Đoàn Đoàn học lớp quốc tế, học phí hơi thiếu. Nếu trong tay mẹ dư dả thì giúp một chút, cũng để Nhất Minh đỡ vất vả.”

Tôi cúi đầu uống canh.

“Hai trăm nghìn ấy không thể động vào. Tôi đã bằng tuổi này, ai biết ngày mai bệnh viện có tìm đến cửa hay không.”

Bàn ăn im lặng vài giây. Tô Mạn gắp miếng tôm trở lại bát mình, khẽ “ừ” một tiếng. Chương 2 Tiếng “ừ” ấy không nặng nề. Nhưng tôi nghe rất rõ. Từ hôm đó, bầu không khí trong nhà âm thầm thay đổi. Thay đổi đầu tiên là cách ăn nói của Tô Mạn. Trước kia, ở trước mặt người ngoài, cô ta luôn dịu dàng gọi tôi là mẹ. Mỗi dịp lễ Tết, cô ta còn biết mua một chiếc khăn lụa để dỗ tôi vui.

Sau đó, cô ta bắt đầu nói:

“Dì, cốc nước của Đoàn Đoàn rửa chưa?”

Rồi lại nói:

“Dì, mặt bếp dính nhiều dầu lắm, dì tiện tay lau đi.”

Về sau, ngay cả hai chữ “tiện tay” cũng bị lược bỏ.

“Lau nhà chưa?”

“Gấp quần áo chưa?”

“Ban ngày dì ở nhà, sao đến cả bưu kiện cũng không chịu xuống tầng lấy?”